سرمایه ­گذاری جمعی و ارتقای جایگاه مخاطبان

دوشنبه 23 بهمن 1396 ساعت 07:01 ق.ظ

سرمایه‌گذاری جمعی یکی از روش‌های نوین در تأمین مالی پروژه‌ها هست که درسال‌های اخیر به تأمین مالی پروژه‌های علمی نیز راه یافته است. در این فرآیند با تغییر حامی مالی و درنتیجه ایجاد تغییرات مهم در اولویت‌ها، نقش ها، روش‌ها و انتظارات از محققان، مسائل جدیدی در ارتباط با انجام فعالیت‌های پژوهشی پدید می‌آید که در نوع خود جالب توجه می‌باشد. نویسنده در مطلب زیر به توضیح این موارد پرداخته و انواع سرمایه‌گذاری جمعی را برشمرده است.


 

crowdfunding.jpeg

سرمایه ­گذاری جمعی یا Crowd funding

ترکیبی از دو پدیده جمع‌سپاری و تأمین مالی خرد، مفهومی با عنوان تأمین مالی یا سرمایه‌گذاری جمعی را به وجود آورده است که مشارکت افراد بسیاری را در حمایت مالی از پروژه‌ها و شرکت‌هایی که قصد پشتیبانی از فعالیت آن‌ها را دارند به خود جلب کرده است. مفهوم سرمایه‌گذاری جمعی اگرچه بیشتر به‌عنوان روشی در تأمین مالی توسعه بازی‌های کامپیوتری، پرداخت صورت‌حساب‌های درمانی و تولید ابزار جدید شناخته شده است، در سال‌های اخیر روند رو به رشدی در زمینه طرح های پژوهشی آکادمیک به‌ویژه آن‌هایی که از میزان مقبولیت عمومی بالایی از سوی مردم برخوردارند، از جمله تحقیقات علمی، پروژه‌های هنری و یا حتی پرداخت حقوق افراد پیدا کرده است.

از این رو، پلت‌فرم‌های بسیاری به‌منظور جلب حمایت‌های مالی و تأمین سرمایه برای طرح‌های پژوهشی توسعه پیدا کرده‌اند که از این پلت‌فرم‌ها می‌توان به experiment.com و Pozible.com اشاره کرد. در Pozible.com که اساساً استرالیایی است، پروژه‌ها بعد از طی فرآیند بررسی‌های اولیه روی سایت قرار گرفته و از طرف صاحب پروژه یک مهلت و مقدار بودجه هدف برای پروژه تعریف می‌شود. برای مثال یکی از محققانی که در زمینه محیط زیست فعالیت داشته و موفق به تأمین مالی دو پروژه بزرگ از طریق سایت Pozible.com شده است، دکتر یوآن ریچی، استاد ارشد محیط زیست در دانشگاه Deakin می‌باشد که از علاقمندی‌های پژوهشی او می توان به بررسی اثرات متقابل شکارچی و طعمه بر یکدیگر، با هدف درک بهتر و مدیریت تنوع زیستی اشاره کرد. دکتر ریچی و همکارانش موفق شدند برای دو پروژه از طریق سرمایه‌گذاری جمعی، حمایت مالی کسب کنند. پروژه اول "کشف پستانداران جدید در کوه پاپوآ در گینه نو" با هدف تأمین 20000 دلار بود که 21913 دلار حمایت مالی کسب نمود و پروژه دوم "شمارش تعداد نوعی کانگرو" بود که به میزان 15000 دلار هدف‌گذاری شد و موفق به جذب 20555 دلار حمایت مالی گردید.

مدل دیگری از پلت‌فرم‌های تأمین مالی مانند patreon.com وجود دارند که این امکان را به وجود می‌آورند تا حامیان مالی ماهیانه مبلغی را به طرح مورد علاقه خود اختصاص دهند. کاربران patreon براساس نوع محتوا از جمله ویدئو/فیلم، پادکست، کمدی، کمیک‌ها، بازی‌ها، آموزش و ... دسته‌بندی می‌شوند. هر یک از این تولیدکنندگان محتوا صفحه‌ای در patreon.com به خود اختصاص داده و حمایت‌کنندگان هر ماه مبلغ ثابتی را برای کمک به تولیدکنندگان پرداخت می‌کنند. حمایت‌کنندگان این امکان را دارند که حمایت مالی خود را هر زمانی که بخواهند قطع کنند. تولیدکنندگان محتوا همچنین می‌توانند صفحه خود را به شکلی طراحی کنند که در ازای ارائه هر بخش از کار کمک مالی درخواست کنند و نیز می‌توانند برای دریافت‌های ماهیانه خود سقف تعیین کنند.

تأمین مالی از طریق سرمایه‌گذاری جمعی چالش‌هایی نیز در پی دارد و برخلاف تصور بسیاری، این عمل تنها ایجاد یک وب‌سایت و منتظر ماندن برای جمع شدن پول نیست. به عبارت دیگر، اگر برای توجیه افراد برای گرفتن پول از آنها زمان نگذارید، تأمین مالی به این روش مؤثر نخواهد بود و در بسیاری موارد با شکست روبه‌رو خواهد شد.

اما مهم‌ترین مزیت تأمین مالی از طریق سرمایه‌گذاری جمعی این مهم هست که محققان در انجام پروژه‌های خود با جامعه ارتباط مستقیم داشته و از مردم بازخورد مستقیم دریافت می کنند. بدون تردید تعامل با مردمی که درباره یک طرح مشتاق هستند و آگاهی آنها از پروژه‌های که روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند به پرورش علاقه و ذوق آنها به علم کمک شایانی می‌کند.

در دانشگاه‌ها هم سرمایه‌گذاری جمعی اگرچه تا حال حاضر مورد توجه زیادی نبوده و دانشگاه‌ها هنوز ترجیح می‌دهند از یک نهاد دولتی تأمین بودجه شوند، اما این نوع تأمین مالی از طریق ایجاد رقابت برای جلب سرمایه‌گذاری بیشتر، پروفایل و عملکرد دانشگاه‌ها را در جامعه و درون دانشکده‌ها بهبود داده و یک شبکه و مقبولیت عام ارزشمند به وجود می‌آورد. از طرف دیگر این امکان برای افرادی که موفق به دریافت بورسیه جهت انجام طرح‌های خود نشده‌اند، ایجاد می‌شود تا بتوانند برای فعالیت خود حمایت مالی لازم را جلب کنند.

انتقادی که نسبت به سرمایه‌گذاری جمعی وجود دارد آن است که افزایش پروژه‌های موفقی که از این طریق تأمین مالی شده‌اند ممکن است باعث شود دولت حمایت مالی خود را از تحقیقات علمی و هنری کاهش دهد. این در حالی است که بالا بردن آگاهی جامعه از کاری که پژوهشگران انجام می‌دهند و اینکه به چه دلیل این کار را انجام می‌دهند و این کار چه منافعی برای جامعه در پی دارد، مردم را نسبت به سرمایه‌گذاری در این زمینه‌ها مشتاق‌تر کرده و انتظار آن‌ها از دولت ها را برای افزایش حمایت‌های مالی از پروژه‌های تحقیقاتی بالا می‌برد. در نتیجه سرمایه‌گذاری جمعی نه تنها تهدیدی برای حمایت‌های دولتی به‌شمار نمی‌رود بلکه مکملی بر آن‌ها محسوب می‌شود.

در حال حاضر دسته‌بندی‌های زیر برای سرمایه‌گذاری جمعی وجود دارد:

1. سرمایه‌گذاری جمعی مبتنی بر پاداش (reward-based crowd funding)

در این نوع از سرمایه‌گذاری جمعی، حامیان مالی معمولاً مقدار اندکی از سرمایه خود (معمولاً بین یک دلار تا 1000 دلار و گاهی بیشتر) را جهت حمایت اختصاص داده و در مقابل پاداش دریافت می‌کنند. این پاداش غالباً، و نه لزوماً همیشه، آیتمی است که تولید می‌شود، برای نمونه یک ساعت، یک آلبوم موسیقی یا یک فیلم. از جمله پلت‌فرم‌های برجسته سرمایه‌گذاری جمعی بر مبنای پاداش می‌توان به Kickstarter و Indiegogo اشاره کرد. در Kickstarter نیز صاحبان پروژه برای پروژه خود یک مهلت جمع‌آوری کمک مالی و یک حداقل بودجه لازم تعریف می کنند. دسته‌بندی‌هایی که Kickstarter پشتیبانی می‌کند شامل پروژه‌های هنری، کامیک‌ها، رقص، طراحی، مد، فیلم و ویدئو، غذا، بازی، موسیقی، عکاسی، چاپ کتاب، تکنولوژی و تئاتر می‌باشد.

2. سرمایه ­گذاری جمعی مبتنی بر بخشش (صدقه) (donation-based crowd funding)

در این نوع از سرمایه‌گذاری جمعی نیز اهداکنندگان غالباً مبلغ اندکی (مانند نوع قبل معمولاً بین یک دلار تا 1000 دلار و گاهی بیشتر) اهدا می‌کنند. همان‌طور که از اسم این نوع پیداست، در بسیاری از سرمایه‌گذاری‌های مبتنی بر صدقه، ورای قدردانی خالق پروژه هیچ پاداش و یا مزیتی برای اهدا کننده وجود نداشته و گاهی حتی ممکن است کسر مالیات در پی داشته باشد. این نوع سرمایه‌گذاری غالباً به‌منظور جمع‌آوری پول برای مقاصد غیر انتفاعی یا فعالیتی مانند حفر یک چاه یا ساخت مدرسه در آفریقا یا برای یک کمپین شخصی مانند تأمین هزینه‌های درمان یک فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد. GoFundMe و Crowdrise دو پلت‌فرم معروف سرمایه‌گذاری جمعی مبتنی بر صدقه هستند که البته پلت‌فرم‌های متعددی از این نوع وجود دارد. در پلت‌فرم‌های Kickstarter و Indiegogo نیز می‌توان به تأمین مالی بدون انتظار پاداش پرداخت، اما این اطمینان وجود ندارد که کمک مالی انجام شده صرف یک خیریه یا جنبش عام‌المنفعه شود.

3. سرمایه ­گذاری جمعی حقوقی (equity crowd funding)

در این نوع از تأمین مالی، سرمایه‌گذاران مقادیر قابل‌توجهی (حداقل 1000 دلار و بیشتر) پرداخت می‌کنند. در سرمایه‌گذاری جمعی حقوقی افراد در مقابل کمک مالی پاداش دریافت نمی‌کنند بلکه درعوض بخشی از حقوق سازمان به آنها تعلق می‌گیرد. در نتیجه از این نوع سرمایه‌گذاری معمولاً در جهت تأمین مالی برای تأسیس یا رشد یک شرکت یا سازمان و نه لزوماً شروع یک پروژه یا جنبش خلاقانه استفاده می‌شود. این شرکت‌ها غالباً با پولی که از طریق سرمایه‌گذاری خطرپذیر حاصل می‌شود به حیات ادامه می‌دهند. AngelList و Crowdfunder معروف‌ترین پلتفرم ها در این نوع در ایالات متحده هستند.  از پلتفرم های دیگر می‌توان به Fundable، EarlyShares و CircleUp در ایالات متحده و Crowdcube و Seeders در ایالات متحده و اروپا اشاره کرد. سه نوع مختلف از سرمایه‌گذاری جمعی حقوقی وجود دارد که هر یک شرایط و مقررات خاص خود را دارند.

4. سرمایه­ گذاری جمعی به ­صورت پرداخت وام (lending crowd funding)

در این نوع از تأمین مالی، حامیان یا اهداکنندگان نیستند که پول پرداخت می‌کنند، بلکه افرادی وجود دارند که پول را به‌صورت وام در اختیار افراد قرار می‌دهند و گاهی با عنوان سرمایه‌گذار نیز مورد خطاب قرار می‌گیرند. برخلاف سایر انواع تأمین مالی، این نوع تبادلی برای پاداش یا حقوق نیست. بلکه سرمایه‌گذاران اقدام به پرداخت وام به صاحبان پروژه کرده و پول خود را همراه با سود باز پس می‌گیرند. در نتیجه این فرآیند بسیار شبیه به وام گرفتن از بانک می‌باشد، با این تفاوت که به جای اینکه مبلغ قابل توجهی از یک بانک وام بگیرید، مقادیر کوچک‌تری از افراد متعدد وام می‌گیرید.

 


نویسنده مطلب:

عاطفه میرعربشاهی، دانش آموخته دانشگاه تربیت مدرس


منبع: Researchimpact.ir

پربازدیدترین مطالب

تعریف اثربخشی تحقیقات

دوشنبه 20 آذر 1396 ساعت 07:24 ب.ظ

پروژه های اثربخشی

یکشنبه 10 دی 1396 ساعت 09:19 ب.ظ

ارتباط با ما

یکشنبه 3 دی 1396 ساعت 02:53 ب.ظ

کارگاه های آموزشی اثربخشی

دوشنبه 11 دی 1396 ساعت 10:32 ق.ظ

برای ما بنویسید

سه شنبه 28 آذر 1396 ساعت 09:54 ب.ظ

دریافت جدید ترین مطالب

اثربخشی تحقیقات در شبکه های اجتماعی

ارتباط با ما

تهران، بزرگراه جلال آل احمد، پل نصر (گیشا)، دانشگاه تربيت مدرس، ساختمان مدیریت امور دانشجویی (کتابخانه قدیم)، طبقه سوم، بلوک سمت راست


021-88220295-7
info@researchimpact.ir
ارسال پیام


استفاده از مطالب این وبسایت برای مقاصد غیر تجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کليه حقوق اين سايت متعلق به اثربخشی تحقیقات می‌باشد.

Copyright © researchimpact