مشکلات و موانع اثربخشی تحقیقات علوم انسانی و اجتماعی

نبود شبکه و ارتباط موثر بین دانشگاه و جامعه، اثربخشی تحقیقات آنها را کاهش می دهد.

گفتگو با سرکار خانم دکتر الهام فخاری / عضو شورای شهر تهران
شنبه 25 آذر 1396 ساعت 01:43 ب.ظ

1.jpg

1. سوال اولم این هست که از نظر شما تحقیقات علوم انسانی و علوم اجتماعی چه جایگاهی در رشد اقتصادی و اجتماعی کشور دارند یا باید داشته باشند؟

وقتی از علم صحبت می کنیم یعنی علم بر پژوهش استوار است. ماهیت علم پژوهش بنیاد است و قاعدتاً علوم انسانی و علوم اجتماعی هم باید بر پژوهش متکی باشند و از طرفی هم در تحولات دانشگاهی به این دلیل که دانشگاه ها در دنیا در حال تجربه کردن نسل سوم دانشگاه ها هستند که گذر کردند از پژوهش محوری و در یک فاز دیگری هستند ولی ما در خوشبینانه‌ترین حالت در ایران فضای دانشگاهی در حال عبور از فاز ۱ به فاز دوم هست. که نسل یک بیشتر آموزش ارائه محور هست، نسل دوم می شود آموزش پژوهش محوری و پژوهش هم پایه آموزش جدی گرفته می شود.

در فضای کلی اجتماعی می ‌توانیم بگوییم دانشگاه از این نظر خیلی موفق نبوده با توجه به اینکه در اهداف آموزش دانشگاهی ایجاد تغییرات نگرش است یعنی ایجاد تغییرات مثبت و علمی پیش بینی شده؛ چه در بدو تأسیس یکی از اهداف مهم آن بوده و چه در تداوم آن در دوران حاضر. اگرچه این علم رو بیش از همه چیز باید در زندگی روزمره مردم مشاهده کرد، هرچند که ما باز داده های آماری و داده های قابل پردازش کیفی در موضوعات مختلف از جمله این موضوع نداریم که مرکز آمار برای ما در این حوزه آمار مشخصی به ما بدهند، ولی از پژوهش‌های انجام شده و پایان نامه ها  می شود این استنباط را کرد که ان نگرش علمی که انتظار می‌رفت آموزش عمومی و آموزش دانشگاهی به زندگی روزمره مردم بیاورد اتفاق نیفتاده است، مثلاً یک فرد ممکن است بالاترین مدرک دانشگاهی را داشته باشد ولی در حل یک موضوع بسیار ساده مانند ماندن در ترافیک سنگین با منطق و روش علمی رفتار نکند.

2.  با توجه به عنوان کسی که خود در طرح جامع پژوهشی حضور دارید این انتظار را که این تحقیقات باید نمودی هم در جامعه پیدا کنند آیا خطری برای  استقلال علمی پژوهشگران می دانید؟ این نظری هست که بعضی از اعضای جوامع علمی معتقد هستند که این انتظار می تواند به این دلیل نیازها و جایگاه مخاطبان را باید در نظر بگیرند متوجه فعالیت های آنها کند. نظر شما در مورد این موضوع چیست؟

این نظر به دلیل مطرح می شود که این خطر وجود دارد که روایی داده ها به دلیل سوگیری به سمت نیازهای بازار مخدوش شود. ولی با این حال پژوهش انجام می گیرد که دانش نو آفریده شود و با هدف به کارگیری آن. یعنی به کاربردن و بکارگیری آن باید بخشی از فرآیند فعالیت های پژوهشی باشد. به نظر من اگر مهار یا تدبیری قرار هست اندیشیده شود باید در مراحل قبل اتفاق بیافتند. در فرهنگ پژوهشگری و پژوهش باید نمایشگری یا انحراف به سمت صحنه نمایش داده ها و یافته ها کم شود و به حداقل برسد. ما باید این موضوع را در فرهنگ عمومی دانشگاه هم ببینیم. شخصی که وقت میگذارد بخشی مربوط به هدفش انگیزش درونی و بخشی هم مربوط به کار متفاوت است. اما این علاقه برای نشان دادن کار متفاوت به مخاطبان عمومی نباید باعث این موضوع شود خطای کار به اندازه ای بالا رود که به روای کلی لطمه بزند.

3. با توجه به شرایطی که توصیف کردید در حال حاضر آیا در کشور ما مشکلات یا عواقبی مانند آنچه در  کشور ژاپن در کاهش بودجه های این حوزه ها اتفاق افتاد مشاهده کرده اید؟

به نظر می رسد که چیرگی منطق فناوری بر جامعه و تسلط توسعه فناوری بر توسعه اجتماعی پر شتاب در همه دنیا در جریان می باشد، بیش از همه در نماد سرمایه داری کاپیتالیستی آمریکا و پیرو آن به نوعی ژاپن است. اما اروپاییان معمولا سعی در حفظ حوزه علوم انسانی و هنر قبلی خود کرده اند. با این حال فاند ها و موقعیت هایی که اروپایی ها نگه داشتند برای حوزه های علوم انسانی و اجتماعی مهم و چشم گیر است.

بله این خطر وجود دارد و در همه دنیا در حال چیرگی می باشد. ولی خوشبختانه این شتاب در کشور ما کمتر است. ولی باید مراقبت کرد. از این گذشته در کشور ما روندی از تخصیص اعتبارات وجود داشت که خصوصا بر علوم مهندسی به دلیل دستیابی سریعتر به کالای مکانیکی متمرکز بود ولی در دوره ای توجه بیشتری به ابتدا علوم پایه و سپس علوم انسانی شد. درکل باید مراقبت نمود که این فضا ادامه یابد.

4. اگر ما حوزه تولید و حوزه کاربری نتایج تحقیقات به منظور اثربخشی پژوهش ها در نظر بگیریم، به نظر شما مشکلات بیشتر در کدام سو نهفته است؟

 کل فرایند پژوهش و کاربری مشکل دارد. من خودم در پایان نامه دانشگاهی ارشد بر روی موضوع فرسودگی آموزشی دانشگاه الزهرا کار کردم. در این پژوهش مشخص شد که این موضوع در پیوند دانشجو با خود، آموزش و جامعه هست. در دوره دکتری آموزش عالی را از نظر زمینه سازی برای کارآفرینی بررسی کردم. یافته این پژوهش ها نشان داد که اساسا شبکه سازی در دانشگاه وجود ندارد. این در شرایطی هست که زمانی می شود گفت که پژوهشی در زندگی روزانه جامعه نمود یافته هست که بخشی از منش پژوهشی که مرتبط هست با ارتباط گرفتن، شبکه سازی و تفکر سیستمی در دانشجویان محقق شده باشد. این ضعف در آموزش عالی ما وجود دارد و خروجی دانشگاه متصد یا مدیر می شود، که دوباره به دانشگاه تمایلی ندارد. که این نتیجه فشار برای اتمام سریع دوره ها (مدرک گرایی در مقابل کیفیت گرایی) می باشد. سپس هیچ ارتباط سازنده و معنا داری بین دانشگاه و دانش آموخته باقی نمی ماند و این مهمترین دستاورد دانشگاه هیچ ارتباط زنده ای با خود دانشگاه ندارد. این در حالی هست که دانشگاه های تراز اول دنیا موثرترین و پویا ترین ارتباط ها را با دانش آموختگان خود دارند.

به نظر من نبود شبکه ها و ارتباط موثر بین دانش آموختگان و دانشگاه، بین استاد، کارکنان و دانشجو و ما بین دانشکده ها با همدیگر با هدف هم افزایی و رشد بیشتر در تفکر سیستمی در به وجود آمدن این شرایط بسیار موثر می باشد. اگر شبکه خوبی با دانش آموخته موجود باشد می توان دانشگاه را به بیرون پیوند زد و آن را از مشکلات و مسائل بیرون از آن آگاه نمود.

5. به نظر شما چه ساز و کاری باید شکل بگیرد با توجه مشکلاتی که ذکر شد؟

به نظر من راه اندازی اداره های جدید کارآفرینی و کارافزایی با هدف افزایش ارتباط بین این دو حوزه هست. البته من مخالف اداره سازی های جدید به دلیل نبود بهره وری لازم در این ها هستم بلکه باید افراد اینها پویاتر و تحت یک مرکز شبکه های ارتباط اجتماعی شروع به فعالیت بکنند و از این طریق دانشگاه ها ارتباط خود را با محیط بیرون تقویت بنمایند. به اصطلاح دانشگاه ها باید در خود را برای جامعه ای که در آن قرار گرفته اند باز کنند.


نظر شما درباره موضوع اثربخشی نتایج تحقیقات چیست؟ آیا محققان و مراکز پژوهشی ما نیز باید توجه به اثربخشی پژوهش های خود را آغاز کنند؟ از نظر شما توجه شما چه مزیت ها و چه مخاطراتی در صورت توجه به اثربخشی تحقیقات برای محققان به وجود خواهد آمد؟ برای به اشتراک گذاری نظرات خود از فرم پایین استفاده کنید.


photo_2017-12-11_19-33-24.jpg
حمید گلحسنی دانش آموخته رشته آموزش زبان انگلیسی از دانشگاه تربیت مدرس است و در جهاد دانشگاهی واحد تربیت مدرس مسئولیت انجام تحقیقات مربوط به پروژه اثربخشی تحقیقات را بر عهده دارد. جهاد دانشگاهی واحد تربیت مدرس همچنین در حال برنامه ریزی برای برگزاری اولین سمینار بین المللی اثربخشی تحقیقات علوم انسانی و اجتماعی و تدوین دوره های آموزشی مختص اثربخشی تحقیقات برای محققان و سیاست گذاران می باشد.​​​​​

 

منبع:

پربازدیدترین مطالب

تعریف اثربخشی تحقیقات

دوشنبه 20 آذر 1396 ساعت 07:24 ب.ظ

پروژه های اثربخشی

یکشنبه 10 دی 1396 ساعت 09:19 ب.ظ

ارتباط با ما

یکشنبه 3 دی 1396 ساعت 02:53 ب.ظ

کارگاه های آموزشی اثربخشی

دوشنبه 11 دی 1396 ساعت 10:32 ق.ظ

برای ما بنویسید

سه شنبه 28 آذر 1396 ساعت 09:54 ب.ظ

دریافت جدید ترین مطالب

اثربخشی تحقیقات در شبکه های اجتماعی

ارتباط با ما

تهران، بزرگراه جلال آل احمد، پل نصر (گیشا)، دانشگاه تربيت مدرس، ساختمان مدیریت امور دانشجویی (کتابخانه قدیم)، طبقه سوم، بلوک سمت راست


021-88220295-7
info@researchimpact.ir
ارسال پیام


استفاده از مطالب این وبسایت برای مقاصد غیر تجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کليه حقوق اين سايت متعلق به اثربخشی تحقیقات می‌باشد.

Copyright © researchimpact